Grażyna Bąkiewicz - Jestem członkiem IBBY

Jestem członkiem IBBY

STOWARZYSZENIE PRZYJACIÓŁ KSIĄŻKI DLA MŁODYCH – POLSKA SEKCJA IBBY
http://www.ibby.pl

Od grudnia 2010 r, należę to Polskiej Sekcji IBBY.

Co to jest IBBY? To International Board on Books for Young People - Międzynarodowa Rada do spraw Książek dla Młodych. IBBY jest stowarzyszeniem non-profit zajmującym się upowszechnianiem dobrej książki dla dzieci i młodzieży. Zrzesza pisarzy, ilustratorów, dziennikarzy, tłumaczy, wydawców, bibliotekarzy i naukowców zajmujących się literaturą dla dzieci i młodzieży z całego świata. Powstała w 1952 r., gdy Jella Lepman – pisarka i dziennikarka - zorganizowała w Monachium spotkanie pod hasłem „Porozumienie poprzez literaturę dla Dzieci”. Rok później organizacja została zarejestrowana w Zurichu, w Szwajcarii. Za fundamentalną zasadę IBBY uznano ideę wzajemnego porozumienia narodów poprzez dobrą książkę dla dziecka. Aktualnie skupia 70 sekcji narodowych. Polska Sekcja IBBY istnieje od 1974 roku. W 1993 roku została zarejestrowana jako Stowarzyszenie Przyjaciół Książki dla Młodych. Przewodniczącą Polskiej Sekcji IBBY jest pani Maria Kulik.
Każdego roku Polska Sekcja IBBY wybiera „Książkę Roku”. Nagroda jest finansowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ja tę nagrodę otrzymałam w 2002 r. za powieść dla młodzieży „O, melba!”

Książka Roku 2002
I wydanie (Prószyński i Ska)

II wydanie (Literatura)

I jeszcze ciekawy artykuł autorstwa p. Marii Kulik, który powstał pod wpływem dyskusji, jaka miała miejsce podczas kongresu IBBY w Santiago de Compostela. Pani Maria Kulik wspomina tu o mojej książce. Artykuł ukazał się w Poradniku Bibliotekarza.

Dzielne dziewczęta i wspaniałe kobiety

Artykuł powstał bezpośrednio pod wpływem panelu dyskusyjnego „Dziewczęta: mniejszość czy większość?”. Dyskusja miała miejsce podczas kongresu IBBY w Santiago de Compostela, gdzie problematyka mniejszości była rozpatrywana bardzo szeroko. Prowadziła ją przedstawicielka Indii, pokazując przy okazji książki, które budują w dziewczętach poczucie własnej wartości i dumę z faktu, że są kobietami; nie jest to łatwe w kraju, gdzie kobiety są dyskryminowane pod wieloma względami.
Polska literatura, zarówno dawna jak i współczesna, obfituje w przykłady wspaniałych postaci kobiecych, które mogą stać się wzorem osobowym dla czytelniczek. Wiele z tych książek zostało docenionych przez gremia jurorskie, a że książka krótko żyje na rynku, chciałabym przypomnieć przede wszystkim książki wydane po roku 2000. Chciałabym też, przy okazji opisywania perypetii bohaterek, zwrócić uwagę na te cechy ich charakteru, które mnie samej wydają się ważne z punktu widzenia kobiecości.
Nieoczekiwana nagroda dla debiutantki, Grażyny Bąkiewicz, w roku 2002 (O, melba!) to rezultat zachwytu jurorów silną, dynamiczną postacią głównej bohaterki, która sama potrafi przeciwstawić się lokalnemu satrapie, osobie jakże typowej dla Polski tamtych lat. Odwaga i determinacja staje się źródłem sukcesu, życiowego i osobistego, bohaterki. Nagroda ta dała autorce wiarę we własne siły pisarskie, pojawiło się wiele jej nowych powieści, w tym dwa tomy kolejnych przygód bohaterki i jej przyjaciół. Ja osobiście mam do tej książki wielki sentyment, zwłaszcza że jej pojawienie się na rynku zbiegło się z dyskusją, w której przeważał pogląd, iż powieść współczesna dla młodego czytelnika ucieka od aktualnej problematyki.
Jakie inne cechy dziewczęcych bohaterek, oprócz odwagi, warto podkreślić? Zacznę od lojalności, bo to dzięki niej przezwycięża się samotność i na niej buduje się przyjaźń, co tak pięknie i dojrzale opisuje Małgorzata Gutowska-Adamczyk w swoich kolejnych utworach. Bohaterki 13. Poprzecznej, nagrodzonej tytułem Książki Roku 2008, angażują się, poniekąd bez swojej woli, w akcję pomocy koleżance pogrążonej w śpiączce powypadkowej. Pomoc ta polega na stałych dyżurach i głośnym czytaniu śpiącej dziewczynce, która w dodatku zdaje się w ogóle nie reagować na to, co się obok niej dzieje. Z kolei nominowana w tymże konkursie w roku następnym powieść Wystarczy, że jesteś tej samej autorki to przejmujące studium miłości ukazane od początku do końca, czyli od zakochania do wygaśnięcia uczucia. Uczciwość Weroniki wobec byłego partnera pozwala jej zachować dobre wspomnienia i otwarcie przyznać, co w związku było dobre i twórcze, a co błędne i niszczące. Wątek lojalności przewija się także u Ewy Nowak w przejmującym thrillerze psychologicznym o toksycznym uczuciu, któremu ulega bohaterka powieści Bardzo biała wrona, nagrodzonej tytułem Książki Roku 2009 w kategorii książek młodzieżowych. Jak wspaniale autorka ukazała lojalność i wierność przyjaciółek bohaterki, które robią wszystko, aby ratować Natalię przed niszczącym uczuciem. Ileż okazują jej wsparcia, nie szczędząc przy tym -koniecznego w tej trudnej lekcji życia - bólu i goryczy!
Lojalność, o której piszę, nie byłaby możliwa bez empatii, tej wspaniałej umiejętności, która dana jest przede wszystkim kobietom, a i to bynajmniej nie od urodzenia. Dlatego warto i należy wspomagać jej rozwój i dobrze, że są książki, które mogą młodym ludziom w tym pomóc. Tu ze szczególnym wzruszeniem pragnę przytoczyć Pozłacaną rybkę Barbary Kosmowskiej, tryumfatorkę konkursu Książka Roku 2007. To dzięki rozwijającej się empatii Alicja zdobywa się na sprawiedliwą ocenę sytuacji rodzinnej, przełamuje swój egoizm i potrafi wybaczyć bliskim autentyczne krzywdy.
Z tych samych powodów cenię i z sympatią obserwuję rozwój pisarstwa Agnieszki Tyszki, doceniam zwłaszcza te powieści, które ukazały się w ciekawej i godnej polecenia serii „Ze Sprężynką” – M jak dżeM (2007) i Kawa dla Kota (2008). Niezwykła umiejętność Neli do nawiązywania kontaktów i jej godne podziwu próby zrozumienia ojca, który porzucił rodzinę, to prawdziwe symptomy dojrzałości. Nie inaczej jest z Weroniką, bohaterką wspomnianej już powieści Wystarczy, że jesteś; jej zdolność do autorefleksji i spojrzenia z dystansem na własne uczucia to dowód, że staje się ona dorosłą kobieta, świadomą swojej wartości i świadomie przeżywającą swoje życie.
Odpowiedzialność to kolejna cecha charakteru, która dojrzewa w człowieku powoli, ale gdy już się ukształtuje, staje się dobrym fundamentem budowania relacji międzyludzkich. Szczęście ma więc Ania, tytułowa bohaterka książki Barbary Ciwoniuk (2007), której matka bierze na siebie niewdzięczne zadanie opieki nad uwiedzioną przez syna nastolatką, pomaga jej przetrwać okres ciąży, a sobie i córce ułożyć na nowo relacje z Danielem, ojcem dziecka. Myślę, że Ania, mając taki wzorzec osobowy, nigdy nie powie w analogicznej sytuacji „To nie moja sprawa”. Coraz częściej zdarza nam się bowiem, że musimy sprostać wyzwaniom, których nie oczekiwaliśmy i które nas boleśnie zaskakują.
Z poczuciem odpowiedzialności wiąże się nierozerwalnie wytrwałość, tym większa, im bardziej wytrąca nas z równowagi fakt, że musimy stawić czoła nieoczekiwanym zdarzeniom. To także bohaterki wspomnianej już 13. Poprzecznej muszą wykazać się nie lada wytrwałością, gdyż sukces, jaki w trudzie osiągają, nie byłby możliwy, gdyby poddały się po pierwszych kilku próbach. Na szczęście nie są same w tych ciżkich i dla nich samych nieoczekiwanych chwilach, dlatego doskonali się w nich zmysł organizacyjny i konstruktywna współpraca. To ona właśnie, nie tylko sukces, jaki odnoszą, jest największą wartością.
Żadna praca zespołowa nie jest możliwa, jeśli brakuje umiejętności organizacyjnych; mamy w literaturze wiele przykładów doskonałego kobiecego zorganizowania, które przynosi wspaniałe rezultaty. Zarówno Roma, opiekująca się niepełnosprawnym Darusiem (Akcja „Chłopaki” Barbary Stenki, 2009), jak i Fiona-Felicja, której z kolei przypadnie w udziale opieka nad siostrzenicą (Marta Madera Kroplówka z marzeniami, 2008), to osoby potrafiące się zmobilizować w każdej sytuacji, budzące tym uznanie otoczenia.
Takie też są kobiety z dworu w Pastuszkach w powieści Powiem Julce Krystyny Siesickiej, w najtrudniejszych chwilach potrafiące znaleźć optymalne rozwiązanie. Naczelną postacią jest tu opisywana ciepło przez Teresę, główną narratorkę, Królowa Wilhelmina, czyli matka kochanego przez Teresę Karola. Nie ustępują jej w niczym obie dziedziczki i wszystkie kobiety uratowane przez właściciela dworu z transportu do Auschwitz. Wszystko, co razem przeżyły, dobre i złe, składa się na pamięć pokoleniową, i to Teresa (a właściwie jej sandały) staje się strażniczką pamięci.
Te wszystkie zalety i umiejętności, jakie posiadły przywołane w tytule „Dzielne dziewczęta i wspaniale kobiety”, sprawiają, że są owe kobiety wspaniałymi partnerkami w codziennym życiu. Taka jest Nika, bohaterka cyklu powieściowego Rafała Kosika, bystra, zdyscyplinowana, umiejąca się odnaleźć w trudnej sytuacji. Nika umiejętnie korzysta ze swojej wiedzy, obdarzona jest także kolejną nieocenioną zaletą kobiet – intuicją. Zaiste, jej koledzy nie mogą marzyć o lepszej towarzyszce wspólnych działań!
Opis wspaniałych i dzielnych bohaterek nie byłby kompletny, gdyby zabrakło w nim kobiecych postaci zamieszkujących kamienicę przy ulicy Roosevelta w Poznaniu. To dopiero prawdziwa kwintesencja kobiecości i... temat na obszerny i wnikliwy artykuł!
Zajrzyjmy na chwilę do Waltera Scotta. Oto młodzi MacGregorowie, prowadząc ze swym ojcem dyskusję o honorze, pytają... czy kobiety mają honor.
„Kobieta” – odpowiada synom Robert MacGregor, znany jako Rob Roy, „jest istotą honoru. Dlatego należy ją ochraniać i czcić.” Wspaniale być kobietą!